Çeşit Çeşit Elektrikli Otomobil: HEV, MHEV, PHEV, BEV… Farkları Neler?

Gün geçtikçe yollarda daha fazla elektrikli otomobil (İngilizce electric vehichle: EV) görüyoruz. Bu trendin artarak devam etmesi bekleniyor. Ancak görmeye alıştığımız bu otomobilleri yeterince tanıdığımız söylenemez. Hâlâ elektrikli otomobillerle ilgili birçok bilgi ve kavrama uzağız. Bu yüzden HEV, MHEV, PHEV ve BEV gibi kısaltmalar da birçok kişi için anlamsız gelebilir. Ama bugünün dünyasında elektrikli otomobillerle ilgili bu kilit kavramları tanımakta büyük fayda var.

Bilindiği gibi elektrikli otomobil devrimi, akaryakıtla çalışan otomobillerin dönüşümü ile başladı. Bu dönüşüm de iki enerji kaynağının yani hem fosil yakıtın hem de elektriğin birlikte kullanıldığı otomobillerle oldu. Tamamen elektrikli otomobillere geçişte bu “hibrit” modeller önemli bir rol oynadı. HEV, MHEV, PHEV ve BEV gibi isimlendirmeler de daha çok işte bu geçişle ilgili.

Elektrikli otomobiller, temelde üçe ayrılır: Hibrit elektrikli otomobiller (HEV), yüzde 100 elektrikli otomobiller (BEV) ve yakıt hücreli elektrikli otomobiller (FCEV). Şimdi bu türleri yakından tanıyalım.

Hibrit Elektrikli Otomobil Nedir?

HEV, İngilizce “hybrid electric vehicle” yani “hibrit elektrikli otomobil” kelimelerinin ilk harflerinden oluşuyor. Bu otomobillerde geleneksel fosil yakıt sistemi ile elektrikli motor bir arada bulunur. HEV, yüzde yüz elektrikli bir otomobile göre daha küçük bir bataryaya sahiptir. Bu nedenle elektrik enerjisini genellikle daha düşük hızlarda hareket ederken kullanabilir. Yalnızca elektrik gücüyle uzun mesafeler katetme kapasitesi sınırlı olabilir. Yine de sadece fosil yakıt tüketen otomobillere kıyasla daha düşük yakıt tüketimi ve emisyon değerleri sunacak şekilde tasarlanabilir.

MHEV Nedir?

HEV, hafif hibrit otomobiller (MHEV), prizle şarj edilebilir hibrit otomobiller (PHEV) olarak alt türlere ayrılır.

MHEV, İngilizce “mild hybrid vehicle” yani “hafif hibrit otomobil” anlamına gelir. Bu sınıftaki otomobiller, akaryakıtla çalışan motorlara elektrik desteği sunan modellerdir. Bu otomobillerde elektrik enerjisi, geleneksel motoru çalıştırmak ve hareket halindeyken motoru desteklemek için kullanılır. Tek başına otomobilin enerjisini sağlamaz. Bu modeller “48 voltluk hibrit” olarak da bilinir çünkü bataryalarının gücü ve kapasitesi görece küçüktür.

PHEV Nedir?

PHEV de İngilizce “plug-in hybrid vehicle” yani “ şarj edilebilir hibrit otomobil” kelimelerinin kısaltmasıdır. Hibrit otomobillerin daha yeni bir türü olan PHEV, tamamen elektrikli otomobillere geçiş sürecinde önemli bir alternatif olarak değerlendirilebilir.

MHEV modelleri, prizle doğrudan şarj edilebilir bataryalara sahip değildir. Söz konusu modeller “rejeneratif fren” diye bilinen, frenleme sırasında elektrik üretilmesini sağlayan bir sisteme sahiptir. Bataryalar, MHEV türündeki otomobillerde doğrudan şarj edilemez. Daha büyük bir bataryaya sahip PHEV tipinde ise bataryalar prize takılarak şarj edilebilir.

BYD'nin şarj edilebilir modeli BYD DM-i sayesinde, dual mode teknolojisini kullanarak otomobilinizi hem bir elektrikli otomobil hem de içten yanmalı bir otomobil olarak kullanabilirsiniz. Şehir içi kullanımlarda yalnızca elektrikli motorun tercih edilmesi yakıt tüketiminin düşürülmesine ve daha düşük emisyonlu bir sürüşe katkı sağlayabilir. Şehir dışı ve uzun mesafe kullanımlarında ise benzinli motor devreye girerek üretici verilerine göre 1000 km’yi aşan birleşik menzil değerlerine ulaşılabilir. Gerçek menzil; sürüş tarzı, yol koşulları, hava sıcaklığı ve araç kullanımına bağlı olarak değişiklik gösterebilir.

Hibrit otomobiller ayrıca iki motorun eş zamanlı çalıştığı “paralel” ve iki motorun gücünün birbirinden ayrı çalıştığı “seri” hibrit otomobiller olarak da ayrılır. Paralel hibrit otomobillerde elektrik motoru, fosil yakıtlı motora destek sağlarken; diğerinde asıl güç kaynağı elektrik motorudur ve fosil yakıtla çalışan motor bu sisteme enerji üretir. Her iki sistemin karışımından da “seri-paralel hibrit otomobiller” oluşur.

BEV Nedir?

BEV, İngilizce “battery electric vehicle” yani “bataryalı elektrikli otomobil” kelimelerinin kısaltmasıdır. Bu otomobiller tamamen elektrik enerjisi ile çalışır ve içten yanmalı motor içermez. Bu nedenle sürüş sırasında egzoz emisyonu üretmezler. Kullanım maliyetleri ve çevresel etkiler; enerji kaynağı, kullanım alışkanlıkları ve yerel koşullara bağlı olarak farklılık gösterebilir.

FCEV Nedir?

FCEV, İngilizce “fuel cell electric vehicle” yani “yakıt hücreli” otomobildir. Bu otomobiller hidrojenle çalışır. Yakıt hücresi sistemi, sıkıştırılmış hidrojenin oksijenle tepkimesi sonucu elektrik üretir ve bu enerji bataryaya aktarılır. Enerjinin kaynağı hidrojen olsa da otomobil kendi ürettiği elektrikle çalıştığı için bu otomobiller de elektrikli otomobil sınıfında yer alır.

Hangisini Almalıyım?

Elektrikli otomobil almayı düşünenler, şarj olma süresi ve şarj noktalarına ulaşım gibi nedenlerle acil kullanım gerektiğinde akaryakıt seçeneğini de devreye sokabilmek için hibrit modelleri tercih edebiliyor. Ancak farklı araştırmalara göre otomobillerin günlük kullanım mesafesi çoğu kullanıcı için ortalama 70 km’nin altında kalabiliyor. Bireysel kullanım alışkanlıkları bu mesafeyi değiştirebilir.

BYD, Blade Batarya teknolojisi ile uzun kullanım ömrü sunmayı hedeflediğini belirtmektedir ve farklı modellere göre WLTP ölçümlerine dayanarak 570 km’ye varan sürüş menzili değerleri paylaşmaktadır. Gerçek sürüş menzili; hava koşulları, sürüş tarzı, yol durumu, klima veya ısıtıcı kullanımı gibi faktörlere bağlı olarak değişebilir. Hızlı şarj olanakları da günlük kullanımda pratiklik sağlayabilir. BYD ATTO 3, üretici verilerine göre uygun koşullarda DC hızlı şarj istasyonlarında yüzde 30’dan yüzde 80 doluluk oranına yaklaşık 29 dakikada ulaşabilir. BYD ailesinin yeni üyesi şarj edilebilir hibrit BYD SEAL U DM-i modelinin Türkiye’de satışa sunulması planlanmaktadır.

Metinde yer alan teknik veriler ve performans bilgileri üretici tarafından paylaşılan verilere dayanmakta olup araç modeline, donanım seviyesine ve kullanım koşullarına göre farklılık gösterebilir.