AC Şarj Nedir?

Elektrikli araç teknolojisinin yaygınlaşmasıyla birlikte şarj altyapıları da gündelik hayatın vazgeçilmez bir parçası haline geldi. Bu noktada en çok karşılaşılan şarj yöntemi ise AC şarj (Alternatif Akım şarj) olarak öne çıkar.

AC şarj, araçların ev tipi prizlerden veya halka açık istasyonlardan elektrik enerjisini bataryalarına daha düşük güçle ama daha uzun süre içinde aktarmasıdır. Ancak işin özüne inildiğinde AC şarj hem teknik açıdan hem de kullanıcı deneyimi açısından oldukça detaylı bir konudur. Çünkü bir elektrikli aracı yalnızca hareket ettiren enerji değil, aynı zamanda bu enerjinin nasıl depolandığı ve hangi hızla şarj edildiği de kullanıcıların günlük yaşam alışkanlıklarını doğrudan etkiler.

Peki, evde şarja taktığımızda aracım ne kadar sürede dolar? Günlük kullanım için yeterli olur mu? İşte AC şarj tam bu soruların cevabıdır.

Evde veya ofiste şarj imkanı olan kullanıcılar için AC şarj çoğunlukla yeterlidir, örneğin BYD modelleri ev tipi veya iş yerindeki AC şarj üniteleriyle kolayca şarj edilebilir. Araç gece boyunca park halindeyken bataryasını tamamen doldurabilir, böylece kullanıcılar her sabah tam dolu bir batarya ile yola çıkabilir.

 BYD’nin Blade Battery teknolojisi, yüksek güvenlik ve uzun ömür avantajı sunarken AC şarj bu teknolojiyi en verimli şekilde kullanmanıza olanak tanır.

Ayrıca AC şarj, DC hızlı şarja kıyasla daha düşük maliyetli olduğundan uzun vadede tasarruf sağlar. BYD’nin gelişmiş batarya teknolojisi ve verimli şarj altyapısı sayesinde, günlük kullanımda AC şarj hem ekonomik hem de pratik bir çözüm sunar.

Aracınızı ev tipi şarj cihazı kullanarak şarj ederken ilave bir uzatma kablo kullanılarak şarj edilmesi kabloda aşırı ısınmaya ve olası bir yangın riskine neden olabileceği için kesinlikle önerilmemektedir. Uzatma kablosu kullanmak yerine, evinizin ana elektrik panosundan park yerinize özel bir hat çekilerek kullanacağınız cihaza uygun bir elektrik panosu yaptırılması önerilmektedir. Elektrik hattının çekilerek amaca uygun özel ve güvenli bir elektrik panosu yaptırmak için, konusunda uzman olan, yeterlilik sertifikasına sahip teknisyenler ile çalışan firmaları tercih etmenizi tavsiye ederiz.

Teknik açıdan bakıldığında AC şarjda istasyondan çıkan elektrik akımı doğrudan bataryaya aktarılmaz.Çünkü araç bataryaları doğru akım (DC) ile çalışır. Burada devreye aracın kendi içinde yer alan on-board charger (OBC) adı verilen dönüştürücü girer. Bu sistem, şebekeden gelen AC elektriği alır, uygun voltaj ve akım değerlerine çevirir ve bataryaya DC olarak depolar. Dolayısıyla AC şarjın hızı, yalnızca istasyonun verdiği güçle değil, aynı zamanda aracın OBC kapasitesiyle de sınırlıdır. Örneğin bazı araçlarda 7.4 kW destek varken, bazılarında bu değer 11 kW veya 22 kW olabilir. İşte bu fark, aynı şarj istasyonunda bile farklı araçların farklı sürede dolmasına neden olur.

Türkiye’de satılan BYD modellerinde AC şarj kapasitesi modele bağlı olarak genellikle 7–11 kW aralığında değişirken, DC hızlı şarj 80–150 kW seviyelerine kadar çıkabilir. Bu nedenle günlük kullanımda AC şarj yeterli olurken, uzun yolculuklarda DC hızlı şarj konfor sağlar.

AC Şarj Nasıl Çalışır?

AC şarjın çalışma prensibi, basit gibi görünse de aslında birkaç katmandan oluşur. Öncelikle, şebekeden alınan alternatif akım, şarj istasyonuna veya wallbox’a aktarılır. Bu istasyon, enerjiyi belirli güvenlik standartları çerçevesinde düzenler, voltajı sabitler ve aracın batarya yönetim sistemiyle iletişim kurar. Ardından bu enerji, aracın içindeki on-board charger üzerinden doğru akıma dönüştürülür. Son aşamada batarya hücreleri, bu doğru akımı depolayarak aracı çalıştıracak enerjiyi sağlar. Bu süreç, aslında günlük kullanıcı için fark edilmeyen ama mühendislik açısından oldukça kritik bir döngüdür. Çünkü şarj sırasında yalnızca enerji aktarımı yapılmaz; aynı zamanda bataryanın sıcaklık değerleri, akım şiddeti, voltaj uyumu gibi onlarca parametre sürekli olarak kontrol edilir. Aksi halde bataryada ısınma, kapasite kaybı veya güvenlik riskleri ortaya çıkabilir.

Çalışma mantığını şu şekildedir:

• Şebekeden Elektrik Alımı: Ev prizinden gelen enerji genellikle 220V tek faz veya 380V üç faz olarak alınır.
• Şarj İstasyonu Düzenlemesi: Wallbox cihazı veya AC şarj istasyonu, bu enerjiyi araca uygun formatta iletir.
• On-Board Charger Dönüşümü: Araç içindeki dönüştürücü, AC elektriği DC’ye çevirir.
• Batarya Yönetim Sistemi (BMS): Enerjinin her hücreye dengeli şekilde dağıtılmasını sağlar.
• Depolama: Batarya hücreleri elektrik enerjisini kimyasal forma dönüştürerek depolar.

AC ve DC Şarj Arasındaki Farklar

Elektrikli araç kullanıcılarının en çok merak ettiği konulardan biri de AC şarj ile DC şarj arasındaki farktır. Çünkü bu iki yöntem, kullanım alışkanlıklarını ve günlük planlamayı doğrudan etkiler. AC şarj, genellikle yavaş ama güvenli; DC şarj ise hızlı ama daha maliyetli ve bataryayı daha fazla zorlayan bir yöntem olarak öne çıkar.

Öncelikle AC şarjda dönüştürme işlemi araç içinde yapılırken, DC şarjda bu dönüşüm istasyonda gerçekleşir. Bu nedenle DC hızlı şarj istasyonları, doğrudan yüksek voltajlı doğru akımı bataryaya aktararak aracın çok kısa sürede şarj olmasını sağlar. Örneğin bir DC istasyonunda 20-30 dakikada %80 şarj mümkünken, aynı işlem AC şarjla birkaç saat sürebilir. Ancak bu hız farkının arkasında teknik ve ekonomik bazı gerçekler vardır.

AC ve DC şarjın temel farkları şu şekilde özetlenebilir:

• Hız: AC şarj 3,7–22 kW arası güçlerle çalışırken, DC şarj 50 kW’tan başlayıp 350 kW’a kadar çıkabilir.
• Maliyet: AC şarj genellikle daha ucuzdur çünkü istasyon kurulum maliyeti düşüktür. DC istasyonlar ise pahalı ekipmanlar gerektirir.
• Batarya Sağlığı: AC şarj, bataryayı daha yavaş ve dengeli doldurduğu için uzun vadede daha sağlıklı bir yöntemdir. DC şarj ise sık kullanıldığında bataryanın ömrünü kısaltabilir. Ancak LFP bataryalarda bu risk daha düşüktür.
• Kullanım Alanı: AC şarj evde veya iş yerinde günlük kullanım için uygundur. DC şarj uzun yolculuklarda veya acil durumlarda tercih edilir.

AC Şarj Avantajları

AC şarj, her ne kadar yavaş olsa da birçok açıdan kullanıcıya önemli avantajlar sunar. Öncelikle maliyet açısından bakıldığında, AC şarj cihazlarının kurulumu daha ucuzdur ve elektrik tüketimi de daha dengeli olur. Bu nedenle uzun vadeli ekonomik fayda sağlar. İkinci olarak batarya sağlığı açısından AC şarj, hızlı şarja kıyasla daha az yıpratıcıdır. Bataryanın uzun ömürlü olmasını isteyen kullanıcılar için AC şarj vazgeçilmezdir.
 

AC şarj avantajları şöyledir:

• Ekonomik Kullanım: Hem cihaz kurulumu hem de enerji maliyeti açısından daha düşüktür.
• Batarya Ömrünü Uzatır: Yavaş şarj, bataryanın sağlıklı kalmasını sağlar.
• Kolay Ulaşılabilirlik: Evde, iş yerinde veya düşük maliyetli halka açık istasyonlarda rahatlıkla bulunabilir.
• Gecelik Şarj İmkanı: Araç park halindeyken uzun sürede dolum yaparak sabaha hazır hale gelir.
• Güvenlik: Daha düşük güçle çalıştığı için riskler minimum seviyededir.
• Esneklik: Farklı güç seviyelerinde kullanılabilir, her araçla uyumludur.