AC Şarj Nedir?

Elektrikli araç teknolojisinin yaygınlaşmasıyla birlikte şarj altyapıları da gündelik hayatın önemli bir parçası haline geldi. Bu noktada en çok karşılaşılan şarj yöntemi ise AC şarj (Alternatif Akım şarj) olarak öne çıkar.

AC şarj, araçların ev tipi prizlerden veya halka açık istasyonlardan elektrik enerjisini bataryalarına genellikle daha düşük güçle ve daha uzun sürede aktarmasıdır. Ancak işin özüne inildiğinde AC şarj hem teknik açıdan hem de kullanıcı deneyimi açısından oldukça detaylı bir konudur. Çünkü bir elektrikli aracı yalnızca hareket ettiren enerji değil, aynı zamanda bu enerjinin nasıl depolandığı ve hangi hızla şarj edildiği de kullanıcıların günlük yaşam alışkanlıklarını doğrudan etkiler.

Peki, evde şarja taktığımızda aracım ne kadar sürede dolar? Günlük kullanım için yeterli olur mu? İşte AC şarj bu soruların yanıtını etkileyen temel şarj yöntemlerinden biridir.

Evde veya ofiste şarj imkanı olan kullanıcılar için AC şarj çoğu kullanım senaryosunda yeterli olabilir. Örneğin BYD modelleri ev tipi veya iş yerindeki AC şarj üniteleriyle şarj edilebilir. Araç gece boyunca park halindeyken bataryasını büyük ölçüde doldurabilir; bu sayede kullanıcılar günlük kullanıma hazır bir batarya ile yola çıkabilir.

BYD’nin Blade Battery teknolojisi, üretici tarafından paylaşılan bilgilere göre güvenlik ve kullanım ömrü odağıyla geliştirilmiş olup AC şarj bu teknolojinin günlük kullanımda verimli şekilde değerlendirilmesine katkı sağlayabilir.

Öte yandan AC şarj, DC hızlı şarja kıyasla kurulum ve enerji maliyetleri açısından daha avantajlı olabilir. BYD’nin batarya teknolojisi ve şarj altyapısı özellikleri sayesinde, günlük kullanımda AC şarj ekonomik ve pratik bir çözüm olarak değerlendirilebilir.

Aracınızı ev tipi şarj cihazı kullanarak şarj ederken ilave bir uzatma kablosu kullanılması kabloda aşırı ısınmaya ve olası bir yangın riskine neden olabileceği için önerilmez. Uzatma kablosu kullanmak yerine, evinizin ana elektrik panosundan park yerinize özel bir hat çekilerek kullanacağınız cihaza uygun bir elektrik panosu yaptırılması tavsiye edilir. Elektrik hattının amaca uygun şekilde kurulması için yeterlilik sertifikasına sahip uzman teknisyenlerle çalışan firmaların tercih edilmesi önerilir.

Teknik açıdan bakıldığında AC şarjda istasyondan çıkan elektrik akımı doğrudan bataryaya aktarılmaz. Çünkü araç bataryaları doğru akım (DC) ile çalışır. Burada devreye aracın kendi içinde yer alan on-board charger (OBC) adı verilen dönüştürücü girer. Bu sistem, şebekeden gelen AC elektriği alır, uygun voltaj ve akım değerlerine çevirir ve bataryaya DC olarak depolar. Dolayısıyla AC şarjın hızı yalnızca istasyonun verdiği güçle değil, aynı zamanda aracın OBC kapasitesiyle de sınırlıdır. Örneğin bazı araçlarda 7.4 kW destek varken bazılarında bu değer 11 kW veya 22 kW olabilir. Bu fark, aynı şarj istasyonunda bile farklı araçların farklı sürede şarj olmasına neden olabilir.

Türkiye’de satılan BYD modellerinde AC şarj kapasitesi modele bağlı olarak genellikle 7–11 kW aralığında değişirken, DC hızlı şarj kapasitesi daha yüksek seviyelere çıkabilir. Bu nedenle günlük kullanımda AC şarj yeterli olabilirken, uzun yolculuklarda DC hızlı şarj zaman avantajı sağlayabilir.

AC Şarj Nasıl Çalışır?

AC şarjın çalışma prensibi basit görünse de birkaç katmandan oluşur. Öncelikle, şebekeden alınan alternatif akım şarj istasyonuna veya wallbox’a aktarılır. Bu istasyon, enerjiyi belirli güvenlik standartları çerçevesinde düzenler, voltajı dengeler ve aracın batarya yönetim sistemiyle iletişim kurar. Ardından bu enerji, aracın içindeki on-board charger üzerinden doğru akıma dönüştürülür. Son aşamada batarya hücreleri bu doğru akımı depolayarak aracı çalıştıracak enerjiyi sağlar. Bu süreç, kullanıcı tarafından fark edilmese de mühendislik açısından kritik bir döngüdür. Çünkü şarj sırasında yalnızca enerji aktarımı yapılmaz; bataryanın sıcaklık değerleri, akım şiddeti ve voltaj uyumu gibi birçok parametre sürekli olarak kontrol edilir. Aksi halde bataryada ısınma, kapasite kaybı veya güvenlik sorunları oluşabilir.

Çalışma mantığı şu şekildedir:

• Şebekeden Elektrik Alımı: Ev prizinden gelen enerji genellikle 220V tek faz veya 380V üç faz olarak alınır.
• Şarj İstasyonu Düzenlemesi: Wallbox cihazı veya AC şarj istasyonu, bu enerjiyi araca uygun formatta iletir.
• On-Board Charger Dönüşümü: Araç içindeki dönüştürücü, AC elektriği DC’ye çevirir.
• Batarya Yönetim Sistemi (BMS): Enerjinin hücrelere dengeli şekilde dağıtılmasına yardımcı olur.
• Depolama: Batarya hücreleri elektrik enerjisini kimyasal forma dönüştürerek depolar.

AC ve DC Şarj Arasındaki Farklar

Elektrikli araç kullanıcılarının en çok merak ettiği konulardan biri de AC şarj ile DC şarj arasındaki farktır. Çünkü bu iki yöntem, kullanım alışkanlıklarını ve günlük planlamayı doğrudan etkiler. AC şarj genellikle daha düşük güçle çalışırken DC şarj daha yüksek güç aktarımı sağlayabilir.

Öncelikle AC şarjda dönüştürme işlemi araç içinde yapılırken, DC şarjda bu dönüşüm istasyonda gerçekleşir. Bu nedenle DC hızlı şarj istasyonları yüksek voltajlı doğru akımı bataryaya aktararak daha kısa sürede şarj imkanı sunabilir. Örneğin uygun koşullarda bir DC istasyonunda 20-30 dakikada yaklaşık %80 şarj seviyesine ulaşılabilirken, aynı işlem AC şarjla daha uzun sürebilir. Şarj süresi; araç modeli, batarya kapasitesi, şarj altyapısı ve çevresel koşullara göre değişiklik gösterebilir.

AC ve DC şarjın temel farkları şu şekilde özetlenebilir:

• Hız: AC şarj 3,7–22 kW arası güçlerle çalışabilirken, DC şarj daha yüksek güç seviyelerine ulaşabilir.
• Maliyet: AC şarj genellikle daha düşük kurulum maliyetine sahip olabilir. DC istasyonlar ise daha gelişmiş ekipmanlar gerektirebilir.
• Batarya Sağlığı: AC şarjın daha kontrollü enerji aktarımı sunması batarya yönetimi açısından avantaj sağlayabilir. DC şarjın çok sık kullanımı bazı batarya türlerinde uzun vadeli performansı etkileyebilir; bu durum batarya kimyasına ve kullanım alışkanlıklarına göre değişir.
• Kullanım Alanı: AC şarj evde veya iş yerinde günlük kullanım için tercih edilebilir. DC şarj ise uzun yolculuklarda veya hızlı şarj ihtiyacında öne çıkabilir.

AC Şarj Avantajları

AC şarj, daha düşük güç seviyelerinde çalışmasına rağmen birçok açıdan kullanıcıya avantaj sağlayabilir. Kurulum maliyetlerinin görece düşük olması ve enerji tüketiminin daha dengeli gerçekleşmesi uzun vadede ekonomik fayda sunabilir. Ayrıca kontrollü şarj süreci batarya kullanım ömrünü destekleyebilir.

AC şarj avantajları şöyledir:

• Ekonomik Kullanım: Hem cihaz kurulumu hem de enerji maliyeti açısından daha düşük olabilir.
• Batarya Ömrünü Destekleyebilir: Daha dengeli şarj süreci batarya sağlığının korunmasına katkı sağlayabilir.
• Kolay Ulaşılabilirlik: Evde, iş yerinde veya uygun altyapıya sahip halka açık istasyonlarda bulunabilir.
• Gecelik Şarj İmkanı: Araç park halindeyken uzun sürede şarj edilerek günlük kullanıma hazır hale gelebilir.
• Güvenlik: Daha düşük güç seviyelerinde çalışması kontrollü bir şarj süreci sunabilir.
• Esneklik: Farklı güç seviyelerinde kullanılabilir ve uyumluluk araç özelliklerine göre değişiklik gösterebilir.

Metinde yer alan teknik bilgiler ve şarj performansına ilişkin veriler araç modeline, batarya özelliklerine, şarj altyapısına ve kullanım koşullarına göre farklılık gösterebilir.